Wpis spadkobierców do księgi wieczystej – wniosek złoży notariusz

W dniu 17 marca 2026 r. weszła w życie dawno oczekiwana nowelizacja Prawa o notariacie oraz ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Nowe przepisy znacząco usprawniają wpis spadkobierców do księgi wieczystej, rozszerzając kompetencje notariuszy o możliwość składania wniosków o ujawnienie w rejestrze aktu poświadczenia dziedziczenia. W praktyce oznacza to, że spadkobiercy mogą teraz dokonać wszystkich formalności związanych z ujawnieniem swoich praw do nieruchomości – w tym wpisu do księgi wieczystej – podczas jednej wizyty u notariusza.

Szukasz numeru księgi wieczystej?
Znajdź go na podstawie adresu nieruchomości lub numeru działki:
Wejdź na Ksiegiwieczyste.pl
Sprawdź, jakie to proste!

Przez wiele lat funkcjonujący przepis ujęty w art. 36 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece nakazywał spadkobiercom ujawnienie w księdze wieczystej swego prawa do nieruchomości otrzymanej w drodze spadku, a notariuszy zobowiązywał z kolei do zawiadomienia sądu o zmianie właściciela nieruchomości otrzymanej w drodze spadku.

W praktyce ujawnienie swego prawa do nieruchomości nabytej w drodze spadku oznaczało konieczność zgromadzenia przez spadkobiercę (ów) dokumentów świadczących o zmianie właściciela danej nieruchomości, wypełnienia wniosku o wpis do księgi wieczystej oraz dokonania opłat sądowych w wymaganej przez Sąd wysokości.

Procedura złożenia przez notariusza wniosku w imieniu spadkobierców o ujawnienie ich prawa w księdze wieczystej

W myśl obowiązującego do dnia 16.03.2026 r. przepisu, spadkobiercy nie mogli liczyć na to, że notariusz po sporządzeniu i zarejestrowaniu aktu poświadczenia dziedziczenia złoży do sądu wieczystoksięgowego, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, wniosek o wpis do księgi wieczystej o ujawnienie nabytego przez spadkobierców prawa własności do nieruchomości wskutek dziedziczenia, potwierdzonego aktem poświadczenia dziedziczenia.

Wprowadzone zmiany w zakresie umożliwienia spadkobiercom lub zapisobiercom składania za pośrednictwem notariuszy, przy użyciu systemu teleinformatycznego, wniosków o wpis do księgi wieczystej w celu ujawnienia przejścia prawa własności nieruchomości wskutek dziedziczenia, potwierdzonego aktem poświadczenia dziedziczenia, stanowią część rządowego pakietu deregulacyjnego.

W nowelizacji ustawy Prawo o notariacie ustawodawca postanowił, że czynność złożenia wniosku jest traktowana jako odrębna czynność i wymaga na wniosek spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnego sporządzenia przez notariusza protokołu w formie aktu notarialnego.

Protokół powinien zawierać w swej treści żądanie wpisu w księdze wieczystej oraz oświadczenie o znanych, odpowiednio spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnemu, spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu, własności lub użytkowaniu wieczystym nieruchomości, położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które wchodzą w skład spadku i są objęte żądaniem o złożenie wniosku o wpis w księdze wieczystej – art. 95 ga ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (dalej PrNot).

Jednocześnie należy podkreślić, że protokół zawierający żądanie wpisu do księgi wieczystej oraz oświadczenie wskazane w art. 95 ga PrNot może zostać złożony po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia. Nie ma więc możliwości ujęcia żądania złożenia wniosku o wpis do księgi wieczystej w treści protokołu dziedziczenia, bowiem dokument – akt poświadczenia dziedziczenia występuje jako pierwszy w kolejności.

Protokół obejmujący wniosek spadkobiercy o ujawnienie prawa własności, spółdzielczego własnościowego prawa do lokali lub użytkowania wieczystego nieruchomości w księdze wieczystej musi być sporządzony w formie aktu notarialnego.

Nie późnej niż w dniu sporządzenia protokołu notariusz jest zobowiązany do przekazania za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe, wniosku o wpis w księdze wieczystej, prowadzonej przez właściwy sąd wieczystoksięgowy, żądania ujętego w protokole.

Protokół, o którym mowa w art. 95ga ustawy Prawo o notariacie, może sporządzić każdy notariusz (nawet emerytowany). Nie ma konieczności, aby protokół sporządzał ten sam notariusz, który sporządził akt poświadczenia dziedziczenia. Protokół może sporządzić każdy notariusz, do którego zwróci się spadkobierca i przedłoży mu wypis aktu poświadczenia dziedziczenia oraz ewentualnie inne dokumenty.

Jeżeli w dniu sporządzenia przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia, właściciel nieruchomości nie wystąpi z żądaniem sporządzenia protokołu, notariusz zobowiązany jest do zawiadomienia właściwego sądu wieczystoksięgowego o zmianie właściciela.

Jeżeli jednak właściciel nieruchomości, którą otrzymał w spadku, złoży wniosek o sporządzenie protokołu przed wysłaniem przez notariusza zawiadomienia o zmianie właściciela i notariusz sporządzi ten protokół oraz złoży go w sądzie wieczystoksięgowym, to składanie zawiadomienia o zmianie właściciela stanie się zbędne.

Dzięki takiemu rozwiązaniu znacznie zmniejszy się ilość spraw, którymi musi zająć się sąd wieczystoksięgowy. Jednocześnie wprowadzenie noweli ustawy usprawni proces ujawniania nowego właściciela nieruchomości w treści księgi wieczystej. Do tej pory ryzyko wywołane nieaktualnym wpisem właściciela nieruchomości w księdze wieczystej mogło skutkować ryzykiem nabycia nieruchomości od nieuprawnionego właściciela.

Przeczytaj: Jak potwierdzić prawo do spadku?

Jakie opłaty pobierze notariusz za wpis spadkobierców do księgi wieczystej?

Złożenie wniosku o wpis do księgi wieczystej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego wywołuje takie same skutki prawne, jak złożenie wniosku o wpis do księgi wieczystej w formie analogowej.

W obu przypadkach konsekwencją złożenia wniosku o wpis wskazanych we wniosku żądań jest dokonanie stosownych opłat sądowych.

Notariusz przed wysłaniem do sądu wieczystoksięgowego wniosku o wpis do księgi wieczystej zobowiązany jest do pobrania opłat sądowych. Stawki opłat sądowych określa ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Z uwagi na to, że procedura ujawnienia w księdze wieczystej zmiany własności za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obejmuje dwa podstawowe dokumenty, notariusz jako płatnik pobiera od wnioskodawcy następujące opłaty:

• opłata – taksa notarialna za spisanie protokołu, w którym zawarte jest żądanie spadkobiercy o wpis (spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, własności lub użytkowania wieczystego) do księgi wieczystej zmiany właściciela, wynosi 200 zł netto + VAT (23% – 46 zł) oraz dodatkowo opłaty za wypisy urzędowe,
• złożenie wniosku do księgi wieczystej – opłata 200 zł netto + VAT (23% – 46 zł) i koszty wypisów.

Łącznie suma opłat za w/w czynności to wydatek ok. 500 zł.

Dodatkowo notariusz pobiera opłatę stałą w wysokości 150 zł od wniosku o wpis do księgi wieczystej prawa własności na podstawie dziedziczenia (jak i zapisu lub działu spadku albo zniesienia współwłasności niezależnie od liczby udziałów w tych prawach).

Jeżeli wniosek dotyczy wpisu udziału, notariusz pobiera część opłaty stałej proporcjonalnej do wysokości udziału nie mniej jednak niż 100 zł.

W przypadku, gdy wnioskodawca jest zwolniony od kosztów sądowych od wniosku o wpis w księdze wieczystej, notariusz umieszcza we wniosku informację, że opłata sądowa nie została pobrana i załącza prawomocne postanowienie sądu w przedmiocie zwolnienia.

Pobrane opłaty notariusz przekazuje do sądu właściwego dla miejsca prowadzenia księgi wieczystej. Natomiast taksa notarialna, jako opłata za pracę notariusza, zostaje w kancelarii notarialnej.

Wysokość opłaty powinna być wskazana w protokole, w którym wniosek został zawarty.

Notariusz po pobraniu opłaty zobowiązany jest do jej przekazania na rachunek bankowy sądu prowadzącego księgę wieczystą.

Usprawnienie procesu dziedziczenia nieruchomości i szybsze aktualizowanie ksiąg wieczystych

Nowelizacja Prawa o notariacie oraz ustawy o księgach wieczystych i hipotece w zakresie możliwości przekazania przez notariuszy do sądu wieczystoksięgowego wniosków o wpis do księgi wieczystej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, obsługującego postępowanie sądowe, przyniesie korzyści nie tylko dla spadkobierców w postaci usprawnienia procesu dziedziczenia, ale również dla sądów wieczystoksięgowych, polegające na szybszym aktualizowaniu ksiąg wieczystych.

Dzięki możliwości przekazywania przez notariuszy wniosków o wpis do księgi wieczystej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego znacznie zmniejszy się ilość postępowań wieczystoksięgowych, co oznacza usprawnienie pracy sądów.

Dotychczas w przypadku sporządzenia przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia, był on zobowiązany do zawiadomienia sądu o zmianie właściciela nieruchomości, co jednocześnie uruchamiało obligatoryjne postępowania sądu zmierzające do wpisu ostrzeżenia przez sąd wieczystoksięgowy o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, wynikającym ze zmiany właściciela na skutek dziedziczenia.

Szybsze dotarcie do sądu wniosku o ujawnienie nowego właściciela nieruchomości ograniczy liczbę postępowań sądu w zakresie wpisu ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego ujawnionego w treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Wprowadzone w ustawach o księgach wieczystych i hipotece oraz ustawie Prawo o notariacie zmiany, pozwalające na przekazywanie przez notariuszy za pomocą systemu teleinformatycznego wniosków o wpis do księgi wieczystej w celu ujawnienia przejścia prawa własności nieruchomości wskutek dziedziczenia, potwierdzonego aktem poświadczenia dziedziczenia, spowodują, że nowi właściciele nie będą zobowiązani do samodzielnego:

• wyszukiwania w Internecie odpowiedniego wniosku o wpis do księgi wieczystej prawa otrzymanego w ramach dziedziczenia i wypełniania tego wniosku,
• opłacenia wniosku w stawce opłaty zgodnej z obowiązującymi przepisami prawa wieczystoksięgowego,
• samodzielnego złożenia wniosku o wpis do księgi wieczystej w celu ujawnienia prawa własności.

Dzięki wprowadzeniu w życie nowych regulacji prawnych spadkobiercy lub zapisobiercy nie tylko nie będą musieli martwić się o poprawność złożonego wniosku, ale także o skutki niewłaściwie złożonego wniosku.

Dzięki tej nowelizacji zmniejszy się również ryzyko wywołane nieujawnianiem przez dłuższy czas zmiany właściciela w księdze wieczystej. Aktualny wpis właściciela nieruchomości w danej księdze wieczystej stanowi podstawę wiarogodności ksiąg wieczystych, która to wiarygodność ma istotne znaczenie w obrocie nieruchomościami.

Zgodność wpisów ujawnionych w treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest istotą wiarygodności ksiąg wieczystych, która jest podstawą bezpieczeństwa obrotu nieruchomościami i zabezpieczenia kredytu hipotecznego.

Przeczytaj: Jak sprawdzić, czy zmarły pozostawił testament?

Podstawa prawna:

1. Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece.
2. Ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo o notariacie oraz ustawy o księgach wieczystych i hipotece.
3. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

---