Przyspieszenie wpisu w księdze wieczystej – gdzie złożyć wniosek?

Zachowanie zgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości wymaga niezwłocznego ujawniania powstałego na nieruchomości prawa, roszczenia bądź innego obciążenia oraz hipoteki poprzez złożenie wniosku o wpis danego prawa do księgi wieczystej prowadzonej dla danej nieruchomości. Często jednak rozpoznanie wniosku przez sąd jest oddalone w czasie. W artykule wyjaśniamy, kiedy możliwe jest przyspieszenie wpisu w księdze wieczystej i co należy w tym celu zrobić.

Szukasz numeru księgi wieczystej?
Znajdź go na podstawie adresu nieruchomości lub numeru działki:
Wejdź na Ksiegiwieczyste.pl
Sprawdź, jakie to proste!

Potrzeba rychłego ujawnienia powstałego (bądź wykreślenia) prawa (roszczenia, obciążenia) wymaga, aby złożony w sądzie wieczystoksięgowym wniosek o wpis był niezwłocznie rozpatrzony, a jego treść ujawniona w odpowiednim dziale księgi wieczystej. Co, prawda złożony w sądzie wieczystoksięgowym wniosek o wpis do księgi jest niezwłocznie zarejestrowany w dzienniku ksiąg wieczystych i opatrzony kolejnym numerem, jak również w odpowiednim dziale księgi wieczystej zamieszczona jest wzmianka o wniosku, to jednak rozpoznanie wniosku i ujawnienie jego treści w odpowiednim dziale księgi wieczystej jest często oddalone w czasie. Dzieje się tak dlatego, że sądy są zbyt obłożone sprawami, co sprawia, że na wpis wniosku do księgi wieczystej trzeba czekać niejednokrotnie od kilku do kilkunastu miesięcy.

Sytuacja uległa poprawie, a czas oczekiwania na wpis do księgi wieczystej niektórych spraw znacznie się skrócił dzięki wprowadzeniu do Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. w sprawie Regulamin urzędowania sądów powszechnych, w § 2 w pkt 5, dwóch dodatkowych spraw:

„u) sprawy o wpisanie hipoteki umownej do księgi wieczystej,
v) sprawy o wpis do księgi wieczystej lub sprawy o założenie księgi wieczystej, jeżeli ich rozpoznanie jest niezbędne do rozpoznania wniosku o wpisanie hipoteki umownej do księgi wieczystej;”

uznanych przez ustawodawcę jako pilne.

W myśl rozporządzenia sprawy te powinny być rozpatrywane niezwłocznie i poza kolejnością (Dz. U. z 2021 r. poz. 2046 oraz z 2022 r. poz. 1808).

Konsekwencją wprowadzenia do regulaminu urzędowania sądów powszechnych dodatkowych spraw i uznania ich za pilne jest krótszy czas oczekiwania na wpis nie tylko spraw związanych z hipoteką, ale również pozostałych spraw.

Przeczytaj: Wpis do księgi wieczystej – co oznacza i jak go dokonać?

Kolejność rozpatrywania wniosków o wpis w księdze wieczystej

Kolejność rozpatrywania wniosków o wpis do księgi wieczystej reguluje ustawa z dnia 17.11.1964r. Kodeks postępowania cywilnego (k.p.c.).

W myśl Art. 6266 o kolejności wniosku o wpis do księgi wieczystej rozstrzyga chwila wpływu wniosku do właściwego sądu. Za chwilę wpływu wniosku do sądu uważa się godzinę i minutę, w której w danym dniu wniosek wpłynął do sądu (Art.626 k.p.c.).

Za chwilę wpływu wniosku o wpis sporządzonych przez notariuszy, komorników sądowych oraz naczelników urzędów skarbowych posiadających uprawnienia i obowiązek do składania wniosków o wpis za pomocą systemu teleinformatycznego, uznaje się godzinę, minutę oraz sekundę umieszczenia wniosku w systemie.

Za chwilę złożenia wniosku za pośrednictwem poczty polskiej uważa się chwilę wpływu wniosku do właściwego sądu.

Tak więc, chwila wpływu wniosku o wpis do sądu wieczystoksięgowego rozstrzyga o kolejności rozpatrywania spraw. Reguła ta nie obejmuje sprawa zaliczanych do spraw pilnych.

Wnioski złożone równocześnie, a więc w tej samej godzinie i minucie są przez sąd rozpatrywane równocześnie.

„W razie złożenia w tym samym dniu dwóch wniosków o wpis prawa własności na rzecz różnych nabywców, na podstawie różnych umów sprzedaży dotyczących tej samej nieruchomości, o kolejności rozpoznania wniosków rozstrzyga chwila zawarcia tych umów” (Postanowienie SN z 4.4.2003r., IIICKN 1302/00, OSNC 2004, Nr 6, poz.02).

Wniosek o wpis do księgi wieczystej powinien być w dniu wpływu do sądu zarejestrowany niezwłocznie w dzienniku ksiąg wieczystych i opatrzony kolejnym numerem, a w odpowiednim dziale księgi wieczystej powinna być zamieszczona wzmianka o wniosku.

Poza kolejnością na terminy rozpraw lub posiedzeń kierowane są sprawy pilne, natomiast w pozostałych sprawach sąd podejmuje tylko czynności niecierpiące zwłoki.

Zgodnie z Rozporządzeniem urzędowania sądów powszechnych Dz. U. 2024, poz. 867 – tekst jednolity z późniejszymi zmianami do spraw pilnych zalicza się m.in.:

„u) sprawy o wpisanie hipoteki umownej do księgi wieczystej,
v) sprawy o wpis do księgi wieczystej lub sprawy o założenie księgi wieczystej, jeżeli ich rozpoznanie jest niezbędne do rozpoznania wniosku o wpisanie hipoteki umownej do księgi wieczystej;”.

Przeczytaj: Ile się czeka na wpis do księgi wieczystej?

Czy istnieje możliwość przyspieszenia wpisu wniosku o wpis do księgi wieczystej?

Inne wnioski o wpis do księgi wieczystej – czyli te, które w treści nie obejmują żądania o wpis hipoteki umownej do księgi wieczystej błądź sprawy o wpis do księgi wieczystej lub sprawy o założenie księgi wieczystej, jeżeli ich rozpoznanie jest niezbędne do rozpoznania wniosku o wpisanie hipoteki umownej do księgi wieczystej zgodnie z regulaminem sądów, powinny być rozpatrywane w kolejności ich wpływów. Z uwagi na obłożenie sądów sprawami czas oczekiwania na wpis innego wniosku do księgi wieczystej może wynosić od miesiąca do nawet kilku miesięcy.

Dlatego też w sprawach ważnych i niecierpiących zwłoki można w sądzie wieczystoksięgowym złożyć pismo – wniosek o przyspieszenie wpisu do księgi wieczystej i potraktowanie sprawy ujętej w złożonym już wniosku o wpis, jako pilnej. Na czynność tę pozwala zapis ujęty w § 79,3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych. Zgodnie z treścią § 79,1,3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych:

1. Sprawy powinny być rozpoznawane według kolejności ich wpływu do danego referatu.
2. W szczególnie uzasadnionych przypadkach przewodniczący wydziału może zarządzić rozpoznanie sprawy lub spraw poszczególnych kategorii poza kolejnością określoną w ust. 1.

Taka konstrukcja prawa nie zakazuje złożenia w sądzie wieczystoksięgowym pism wnoszących o przyspieszenie wpisu wniosku do księgi wieczystej, a więc złożenie pisma o przyspieszanie rozpatrzenia sprawy i dokonanie wpisu wniosku do księgi wieczystej poza ustalona kolejnością jest możliwe.

Wniosek o przyspieszenie wpisu w księdze wieczystej – jak i gdzie złożyć?

W postępowaniu wieczystoksięgowym prowadzonym przez sądy rejonowe nie przewiduje się żadnych dodatkowych pism, a przedmiotem postępowania wieczystoksięgowego jest rozpoznawanie wniosków o wpis w księdze wieczystej złożonych w formie papierowej na urzędowym formularzu. Do wniosku powinny być dołączone dokumenty stanowiące podstawę wpisu do księgi wieczystej (w oryginale).

Wyjątkiem w postępowaniu wieczystoksięgowym są wnioski składane przez notariuszy, komorników oraz naczelników urzędów skarbowych, które następują za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.

Czas oczekiwania na wpis wniosku do księgi wieczystej zależy od obłożenia sądu sprawami. Sprawy pilne są rozpatrywane w pierwszej kolejności. Pozostałe wnioski muszą czekać na swoją kolej.

W sprawach ważnych i niecierpiących zwłoki można w sądzie wieczystoksięgowym złożyć pismo – wniosek o przyspieszenie wpisu do księgi wieczystej i potraktowanie sprawy ujętej w złożonym już wniosku o wpis, jako pilnej.

Wniosek – pismo o przyspieszenie wpisu do księgi wieczystej należy złożyć do sądu wieczystoksięgowego właściwego dla miejsca prowadzenia księgi wieczystej.

Pismo o przyspieszenie rozpatrzenia sprawy ujętej we wniosku o wpis może złożyć wnioskodawca bądź uczestnik postępowania.

Przyspieszenie rozpatrzenia i ujawnienia żądania ujętego we wniosku o wpis do księgi wieczystej może np. dotyczyć zmiany właściciela danej nieruchomości, wpisu hipoteki przymusowej do księgi wieczystej czy zakazu zbywania nieruchomości.

Aby złożone pismo było skuteczne, a sprawa pozytywnie załatwiona przez sąd wieczystoksięgowy, pismo powinno spełniać pewne wymagania formalne.

Pismo o przyspieszenie rozpatrzenia sprawy ujętej we wniosku o wpis do księgi wieczystej należy złożyć do sądu wieczystoksięgowego, do którego skierowano wniosek o wpis do księgi wieczystej żądanego prawa.

Pismo kierowane do sądu wieczystoksięgowego powinno w nagłówku posiadać nazwę i adres sądu, do którego jest kierowane. Po prawej stronie pisma powinna być data, a po lewej dane własne wnioskodawcy tj. Imię i nazwisko, adres oraz dane teleadresowe (email, tel.). Po lewej stronie pisma, tuż pod adresem sądu należy umieścić numer sygnatury nadanej wnioskowi o wpis oraz (w jednym zdaniu) opis sprawy, której dotyczy wniosek o przyspieszenie wpisu do księgi wieczystej.

Pismo o przyspieszenie rozpatrzenia sprawy może być złożone w terminie późniejszym aniżeli wniosek o wpis do księgi wieczystej. W obu przypadkach w treści pisma – wniosku o przyspieszenie rozpatrzenia sprawy przez sąd wieczystoksięgowy, wnioskodawca powinien wskazać sygnaturę akt KW, której dotyczy wniosek (sygnaturę akt możemy otrzymać, dzwoniąc do sekretariatu właściwego sądu i podając dane wnioskodawcy, względnie numer księgi wieczystej danej nieruchomości).

Jeżeli pismo o przyspieszenie rozpatrzenia sprawy ujętej we wniosku o wpis jest składane przez wnioskodawcę wraz z wnioskiem o wpis, wówczas wnioskodawca nie jest zobligowany to podania sygnatury, ponieważ w momencie składania wniosku o wpis, sygnatury jeszcze nie było.

Składane do sądu wieczystoksięgowego pismo o przyspieszenie rozpatrzenia sprawy należy uzasadnić. W uzasadnieniu pisma należy wykazać sądowi, dlaczego wnioskodawca chciałby uzyskać szybszy wpis wniosku do księgi wieczystej. Może to być np. prośba o wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości (wykreślenie też jest wpisem), którą wnioskodawca zamierza sprzedać (taka okoliczność może stanowić dobre uzasadnienie wniosku o przyspieszenie dokonania wpisu).

Wnioskodawca składając w sądzie wieczystoksięgowym pismo o przyspieszenie wpisu wniosku do księgi wieczystej nie jest zobligowany do dołączenia do tego pisma żadnych załączników, chyba że posiada takowe i uważa, że ich przedłożenie przekona sąd o konieczności szybszego załatwienia sprawy.

W podanym wyżej przykładzie dokumentem takim może być umowa przedwstępna zawarta z kupującym. Wszelkie dokumenty dołączone do wniosku o przyspieszenie wpisu do księgi wieczystej powinny być sporządzone w oryginale.

Pisma o przyspieszenie wpisu do księgi wieczystej są rozpatrywane przez sąd stosunkowo szybko, maksymalnie w terminie miesiąca, często jednak dużo szybciej.

W przypadku przyjęcia przez sąd wniosku – pisma o przyspieszenie wpisu żądania ujętego we wniosku o wpis do księgi wieczystej, sąd dokona wpisu żądania do księgi wieczystej zgodnie z naszą prośbą.

Natomiast, jeżeli wniosek nie zostanie uwzględniony przez sąd, na wpis żądania do księgi wieczystej należy czekać w „kolejce” zgodnie z kolejnością rejestracji wpływów wniosków ujętą w dzienniku ksiąg wieczystych.

Przykłady argumentów dla uzasadnienia wniosku

W sprawach ważnych i niecierpiących zwłoki osoba, która złożyła w sądzie wieczystoksięgowym wniosek o wpis do księgi wieczystej może w tym sądzie złożyć pismo – wniosek o przyspieszenie wpisu do księgi wieczystej i potraktowanie sprawy ujętej w złożonym już wniosku o wpis, jako pilnej. Pozytywne rozpatrzenie pisma o przyspieszenie wpisu wniosku do księgi wieczystej może znacznie skrócić czas oczekiwania na wpis i niejednokrotnie może ochronić właściciela nieruchomości od ewentualnych przykrych zdarzeń.

Wnioskodawca składając pismo – wniosek do sądu o przyspieszenie rozpatrzenia sprawy ujętej we wniosku powinien w uzasadnieniu wniosku podać prawdziwy powód wniesienia takiego pisma.

Podstawę rozpoznania wniosku o przyspieszenie rozpoznania sprawy stanowi postanowienie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych, § 79. 3. W myśl, którego „W szczególnie uzasadnionych przypadkach przewodniczący wydziału może zarządzić rozpoznanie sprawy lub spraw poszczególnych kategorii poza kolejnością określoną w ust. 1”.

Do najczęstszych powodów złożenia wniosku do sądu o przyspieszenie rozpatrzenia wniosku o wpis do księgi wieczystej można zaliczyć:

• Konieczność szybkiego podpisania umowy sprzedaży nieruchomości nieposiadającej założonej księgi wieczystej. Sprzedający w obawie przed wycofaniem się kupującego z transakcji kupna składa wniosek o przyspieszenie założenia księgi wieczystej dla zbywanej nieruchomości.
• Zbycie majątku w tym sprzedaż mieszkania przed wyjazdem z kraju za granicę Polski na stałe.
• Przyjazd z zagranicy, gdzie wnioskodawca posiada ustabilizowaną sytuację życiową w celu załatwienia formalności spadkowych oraz sprzedaż mieszkania.

Przedłożone sądowi wieczystoksięgowemu w piśmie argumenty powinny być prawdziwe, nie odbiegające od rzeczywistości. Wskazując na potrzebę szybszego uzyskania wpisu wniosku do księgi wieczystej należy powołać się na dokumenty, które można podać w załączeniu pisma, pamiętając, że przedłożone sądowi dokumenty powinny być w oryginale.

Czy wniosek podlega opłacie?

Wniosek – pismo o przyspieszenie rozpatrzenia sprawy ujętej we wniosku o wpis do księgi wieczystej należy złożyć w Sądzie Rejonowym właściwym dla miejsca prowadzenia księgi wieczystej. Pismo nie podlega opłacie sądowej.

Adresatem pisma o przyspieszenie rozpatrzenia sprawy jest przewodniczący wydziału.

Jeżeli wniosek składany jest wraz z wnioskiem o wpis do księgi wieczystej, opłacie podlega tylko wniosek o wpis.

Wysokość opłaty sądowej reguluje ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Skarga na przewlekłość postępowania

W sytuacji, gdy pomimo złożenia wniosku o przyspieszenie rozpatrzenia sprawy ujętej we wniosku o wpis, wpis nie następuje i czas oczekiwania na ujawnienie wpisu w księdze wieczystej wydłuża się , wnioskodawca, strona postępowania sądowego może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zasady i tryb wnoszenia oraz rozpoznawania skargi strony, której prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone na skutek działania lub bezczynności sądu lub prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze, reguluje ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki.

Skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie. Skargę składa się do sądu, przed którym toczy się postępowanie.

Skarga powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a więc powinna zawierać:

• datę wniesienia skargi/wniosku,
• imię i nazwisko wnoszącego skargę/wniosek,
• adres wnoszącego skargę/wniosek,
• zwięzłą treść skargi/wniosku,
• sygnaturę akt sprawy, której dotyczy skarga/wniosek.

Ponadto skarga powinna zawierać:

• żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której skarga dotyczy,
• przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie.

Skargę niespełniającą w/w wymagań sąd właściwy do jej rozpoznania odrzuca bez wzywania do uzupełnienia braków.

Sąd wydaje orzeczenie w terminie dwóch miesięcy, licząc od daty złożenia skargi.

Skargę niezasadną sąd oddala. Na żądanie skarżącego lub wnioskodawcy pracownik przyjmujący skargę lub wniosek potwierdza ich przyjęcie. 

Skargi i wnioski rozpatrywane są bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie miesiąca od daty ich wpływu.

Uwzględniając skargę sąd stwierdza, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania.

Skarga podlega stałej opłacie w wysokości 100 złotych. W przypadku uwzględnienia skargi sąd z urzędu zwraca uiszczoną od niej opłatę.

Podstawa prawna:

1. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych, § 79.
2. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 września 2022 r. zmieniające rozporządzenie – Regulamin urzędowania sądów powszechnych.
3. Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowany, Art. 2 ust. 1.

---