{"id":4011,"date":"2026-02-28T20:12:11","date_gmt":"2026-02-28T19:12:11","guid":{"rendered":"https:\/\/ksiegiwieczyste.pl\/czytaj\/?p=4011"},"modified":"2026-03-10T11:26:52","modified_gmt":"2026-03-10T10:26:52","slug":"jak-oblicza-sie-zachowek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ksiegiwieczyste.pl\/czytaj\/jak-oblicza-sie-zachowek\/","title":{"rendered":"Jak oblicza si\u0119 zachowek?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Zachowek to instytucja powo\u0142ana w Kodeksie cywilnym maj\u0105ca na celu ochron\u0119 interes\u00f3w maj\u0105tkowych os\u00f3b spokrewnionych ze spadkodawc\u0105, cz\u0142onk\u00f3w rodziny (uprawnionych) poprzez zapewnienie im roszczenia pieni\u0119\u017cnego, w sytuacji, gdy spadkodawca pomin\u0105\u0142 te osoby w testamencie. W artykule wyja\u015bniamy, czym jest okre\u015blenie udzia\u0142u spadkowego oraz jak oblicza si\u0119 zachowek.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p class=\"pro-tip2\">\n\t<b>Szukasz numeru ksi\u0119gi wieczystej?<\/b><br>\n\tZnajd\u017a go na podstawie adresu nieruchomo\u015bci lub numeru dzia\u0142ki:<br>\n\t<span data-part=\"_4311\">Wejd\u017a na Ksiegiwieczyste.pl<\/span><br>\n\t<b>Sprawd\u017a, jakie to proste!<\/b>\n<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Komu przys\u0142uguje zachowek?<\/h2>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/ksiegiwieczyste.pl\/czytaj\/czym-jest-zachowek-i-komu-przysluguje\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" title=\"\">Zachowek<\/a> stanowi u\u0142amkow\u0105 warto\u015b\u0107 udzia\u0142u w spadku, kt\u00f3ry przys\u0142ugiwa\u0142by uprawnionemu, gdyby ten by\u0142 powo\u0142any do dziedziczenia (dziedziczenie ustawowe).<\/p>\n\n\n\n<p>Z mocy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. zachowek przys\u0142uguje nast\u0119puj\u0105cym bliskim spadkodawcy:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>zst\u0119pnym spadkodawcy,<\/li>\n\n\n\n<li>ma\u0142\u017conkowi spadkodawcy,<\/li>\n\n\n\n<li>rodzicom spadkodawcy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Wysoko\u015b\u0107 zachowku jest zale\u017cna od wieku uprawnionego oraz od sprawno\u015bci uprawnionego.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W sytuacji, gdy uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo je\u017celi uprawniony jest ma\u0142oletni, to zachowek wynosi 2\/3 warto\u015bci udzia\u0142u spadkowego, kt\u00f3ry by mu przypad\u0142 przy dziedziczeniu ustawowym.<\/p>\n\n\n\n<p>W pozosta\u0142ych za\u015b przypadkach zachowek stanowi po\u0142ow\u0119 warto\u015bci udzia\u0142u spadkowego, kt\u00f3ry przypad\u0142by spadkobiercy przy dziedziczeniu ustawowym (1\/2 warto\u015bci udzia\u0142u spadkowego).<\/p>\n\n\n\n<p>Ustawodawca okre\u015blaj\u0105c wysoko\u015b\u0107 zachowku w 2\/3 warto\u015bci udzia\u0142u spadkowego dla os\u00f3b trwale niezdolnych do pracy oraz os\u00f3b ma\u0142oletnich, podkre\u015bli\u0142 w ten spos\u00f3b konieczno\u015b\u0107 obj\u0119cia tych os\u00f3b specjaln\u0105 trosk\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Znaczna wysoko\u015b\u0107 zachowku w 2\/3 warto\u015bci udzia\u0142u dotyczy os\u00f3b ca\u0142kowicie niezdolnych do pracy. Zgodnie z wyrokiem SN z dnia 30 pa\u017adziernika 2003 r. (sygn. akt IV CK 158\/02), zapis ustawodawcy w zakresie wysoko\u015bci zachowku nie obejmuje os\u00f3b cz\u0119\u015bciowo niezdolnych do pracy, poniewa\u017c osoby te w przeciwie\u0144stwie do os\u00f3b ma\u0142oletnich mog\u0105 pracowa\u0107 i uzyskiwa\u0107 z wykonywanej pracy pewien doch\u00f3d.<\/p>\n\n\n\n<p>Prawo do zachowku przys\u0142uguje r\u00f3wnie\u017c uprawnionemu, kt\u00f3ry zosta\u0142 uwzgl\u0119dniony w testamencie, ale warto\u015b\u0107 otrzymanego przez niego spadku (b\u0105d\u017a darowizny) jest ni\u017csza od wynikaj\u0105cej z wysoko\u015bci zachowku.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Okre\u015blenie udzia\u0142u spadkowego<\/h2>\n\n\n\n<p>Zgodnie z interpretacj\u0105 uj\u0119t\u0105 w opracowaniu \u201dPrawo spadkowe\u201d El\u017cbiety Skowro\u0144skiej \u2013 Bocian:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201eUstalenie wysoko\u015bci nale\u017cnego uprawnionemu zachowku wymaga przede wszystkim okre\u015blenia udzia\u0142u spadkowego stanowi\u0105cego podstaw\u0119 obliczenia zachowku\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Przy obliczaniu udzia\u0142u spadkowego bierze si\u0119 pod uwag\u0119 spadkobierc\u00f3w niegodnych oraz spadkobierc\u00f3w, kt\u00f3rzy odrzucili spadek.<\/p>\n\n\n\n<p>Do okre\u015blenia udzia\u0142u spadkowego nie wlicza si\u0119 tych spadkobierc\u00f3w, kt\u00f3rzy zrzekli si\u0119 dziedziczenia lub zostali <a href=\"https:\/\/ksiegiwieczyste.pl\/czytaj\/wydziedziczenie-co-oznacza-i-jak-go-dokonac\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" title=\"\">wydziedziczeni<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Przy obliczaniu zachowku nie dolicza si\u0119 do spadku:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>zapis\u00f3w zwyk\u0142ych i polece\u0144,<\/li>\n\n\n\n<li>darowizn na rzecz os\u00f3b nieb\u0119d\u0105cych spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku,<\/li>\n\n\n\n<li>drobnych darowizn, darowizn dokonanych przed wi\u0119cej ni\u017c dziesi\u0119ciu laty licz\u0105c wstecz od otwarcia spadku. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Natomiast dolicza si\u0119 do spadku darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawc\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Przy obliczaniu zachowku nale\u017cnego zst\u0119pnemu nie dolicza si\u0119 do spadku darowizn uczynionych przez spadkodawc\u0119 w czasie, kiedy nie mia\u0142 zst\u0119pnych. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy darowizna zosta\u0142a uczyniona na mniej ni\u017c trzysta dni przed urodzeniem si\u0119 zst\u0119pnego.<\/p>\n\n\n\n<p>Przy obliczaniu zachowku nale\u017cnego ma\u0142\u017conkowi nie dolicza si\u0119 do spadku darowizn, kt\u00f3re spadkodawca uczyni\u0142 przed zawarciem z nim ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n<p>Przy obliczaniu zachowku nie dolicza si\u0119 do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyj\u0119tych, ani dokonanych przed wi\u0119cej ni\u017c dziesi\u0119ciu laty, licz\u0105c wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz os\u00f3b nieb\u0119d\u0105cych spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Warto\u015b\u0107 przedmiotu darowizny <\/strong>oblicza si\u0119 wed\u0142ug stanu z chwili jej dokonania, a wed\u0142ug cen z chwili ustalania zachowku (art. 995 \u00a7 1 K.c.). Oznacza to, \u017ce warto\u015b\u0107 przedmiotu darowizny wylicza si\u0119 wed\u0142ug cen z chwili wyst\u0105pienia o zachowek, a nie wed\u0142ug ceny z aktu notarialnego. Do ceny, np. nieruchomo\u015bci, mieszkania nie wlicza si\u0119 poniesionych nak\u0142ad\u00f3w np. na remonty.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Warto\u015b\u0107 przedmiotu zapisu windykacyjnego<\/strong> oblicza si\u0119 wed\u0142ug stanu z chwili otwarcia spadku, a wed\u0142ug cen z chwili ustalania zachowku.<\/p>\n\n\n\n<p>Zapis windykacyjny oraz darowizn\u0119, dokonane przez spadkodawc\u0119 na rzecz uprawnionego do zachowku, zalicza si\u0119 na nale\u017cny mu zachowek. Je\u017celi uprawnionym do zachowku jest dalszy zst\u0119pny spadkodawcy, zalicza si\u0119 na nale\u017cny mu zachowek tak\u017ce zapis windykacyjny oraz darowizn\u0119 dokonane przez spadkodawc\u0119 na rzecz jego wst\u0119pnego.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u017celi uprawnionym do zachowku jest zst\u0119pny spadkodawcy, zalicza si\u0119 na nale\u017cny mu zachowek poniesione przez spadkodawc\u0119 koszty wychowania oraz wykszta\u0142cenia og\u00f3lnego i zawodowego, o ile koszty te przekraczaj\u0105 przeci\u0119tn\u0105 miar\u0119 przyj\u0119t\u0105 w danym \u015brodowisku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\">Przeczytaj: <a href=\"https:\/\/ksiegiwieczyste.pl\/czytaj\/zapis-windykacyjny-w-testamencie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" title=\"\">Zapis windykacyjny w testamencie<\/a><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Obliczenie nale\u017cnego zachowku<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Aby obliczy\u0107 spadkobiercom koniecznym nale\u017cy zachowek, nale\u017cy obliczon\u0105 warto\u015b\u0107 masy spadkowej pomno\u017cy\u0107 przez ustalony u\u0142amek okre\u015blaj\u0105cy nale\u017cny uprawnionemu zachowek.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Przyk\u0142ad: Spadkodawca pozostawi\u0142 trzech pe\u0142noletnich syn\u00f3w dziedzicz\u0105cych w cz\u0119\u015bciach r\u00f3wnych. Warto\u015b\u0107 maj\u0105tku spadkowego zosta\u0142a okre\u015blona na kwot\u0119 12 000 PLN. Po przeanalizowaniu czynno\u015bci \u2013 darowizn okaza\u0142o si\u0119, \u017ce \u017cadne darowizny nie podlegaj\u0105 doliczeniu do spadku.<\/p>\n\n\n\n<p>Zgodnie z ustaw\u0105 Kodeks cywilny zst\u0119pnym ustawowym (brak uj\u0119cia syn\u00f3w w testamencie) \u2013 Art. 931. \u00a7 1. w pierwszej kolejno\u015bci do dziedziczenia ustawowego powo\u0142ane s\u0105 do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego ma\u0142\u017conek; dziedzicz\u0105 oni w cz\u0119\u015bciach r\u00f3wnych (po 1\/3).<\/p>\n\n\n\n<p>W przypadku pomini\u0119cia dzieci w testamencie, nale\u017cny im zachowek b\u0119dzie zgodny z zapisem Art. 991 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny i wyniesie po\u0142ow\u0119 warto\u015bci sumy pieni\u0119\u017cnej, kt\u00f3ry przypad\u0142by uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym (1\/3:2 = 1\/6). Tak wi\u0119c w przedstawionym przyk\u0142adzie, synowie spadkodawcy nieuj\u0119ci w testamencie otrzymaj\u0105 zachowek w wysoko\u015bci 2000 PLN (12 000 x 1\/6 = 2000 PLN).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kto musi zap\u0142aci\u0107 zachowek?<\/h2>\n\n\n\n<p>Zgodnie z Art. 991 Kodeksu cywilnego \u00a7 2:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><em>\u201eJe\u017celi uprawniony nie otrzyma\u0142 nale\u017cnego mu zachowku b\u0105d\u017a w postaci uczynionej przez spadkodawc\u0119 darowizny, b\u0105d\u017a w postaci powo\u0142ania do spadku, b\u0105d\u017a w postaci zapisu, przys\u0142uguje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zap\u0142at\u0119 sumy pieni\u0119\u017cnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupe\u0142nienia\u201d.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Wobec tego w pierwszej kolejno\u015bci roszczenie o zap\u0142at\u0119 nale\u017cnego zachowku nale\u017cy z\u0142o\u017cy\u0107 u spadkobiercy. Je\u017celi uprawniony, pomimo wezwania o zap\u0142at\u0119 nale\u017cnego mu zachowku, nie otrzyma go w okre\u015blonym w wezwaniu terminie, uprawnionemu przys\u0142uguje wyst\u0105pienie na drog\u0119 s\u0105dow\u0105.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Przedawnienie roszcze\u0144 o zachowek<\/h2>\n\n\n\n<p>Przedawnienie roszczenia o zachowek nast\u0119puje w ci\u0105gu pi\u0119ciu lat, licz\u0105c od og\u0142oszenia testamentu (Art. 1007 \u00a7 1 Kodeksu cywilnego).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\">Przeczytaj: <a href=\"https:\/\/ksiegiwieczyste.pl\/czytaj\/roszczenie-o-zachowek\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" title=\"\">Roszczenie o zachowek<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Podstawa prawna:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.<\/li>\n\n\n\n<li>Prawo spadkowe 12.Wydanie \u2013 El\u017cbieta Skowro\u0144ska \u2013 Bocian.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zachowek to instytucja powo\u0142ana w Kodeksie cywilnym maj\u0105ca na celu ochron\u0119 interes\u00f3w maj\u0105tkowych os\u00f3b spokrewnionych ze spadkodawc\u0105, cz\u0142onk\u00f3w rodziny (uprawnionych) poprzez zapewnienie im roszczenia pieni\u0119\u017cnego, w sytuacji, gdy spadkodawca pomin\u0105\u0142 te osoby w testamencie. W artykule wyja\u015bniamy, czym jest okre\u015blenie [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4013,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[54,51],"class_list":["post-4011","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-baza-wiedzy","tag-dziedziczenie","tag-spadek"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ksiegiwieczyste.pl\/czytaj\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4011","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ksiegiwieczyste.pl\/czytaj\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ksiegiwieczyste.pl\/czytaj\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ksiegiwieczyste.pl\/czytaj\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ksiegiwieczyste.pl\/czytaj\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4011"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/ksiegiwieczyste.pl\/czytaj\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4011\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4214,"href":"https:\/\/ksiegiwieczyste.pl\/czytaj\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4011\/revisions\/4214"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ksiegiwieczyste.pl\/czytaj\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4013"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ksiegiwieczyste.pl\/czytaj\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4011"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ksiegiwieczyste.pl\/czytaj\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4011"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ksiegiwieczyste.pl\/czytaj\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4011"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}